|
AC3 Een Dolby norm om audio ruimtelijke weergavefaciliteiten te geven langs digitale weg. Een enkele satellietontvanger ondersteund dit rechtstreeks.
ACTUATOR De motor met het circuit voor terugkoppeling van de schotelbewegingen (alleen bij draaibare opstellingen).
ADAPTER Hulpsteker/ tussensteker of overgang tussen twee elektrische schakelingen, ook wel "interface".
ADR Dit staat voor Astra Digitale Radio. Een extra voorziening op subcarriers (hulpdraaggolven) van de analoge transponders waarbij hoogwaardige radioprogramma's Digitaal worden uitgezonden. ADR wordt in het Musicam (MPEG-1) geluidsvorm uitgezonden. Het is een manier van verspreiding van radioprogramma's die digitaal op een analoge transponder worden uitgezonden. Deze digitale audionorm verschilt niet veel van de bij DVB gebruikte geluidsnorm. Voor ontvangst van het ADR-signaal zijn speciale ontvangers nodig. Over niet al te lange tijd zal deze norm "uitsterven" door de opkomst van digitale TV.
AFC Automatic Frequentie Control = Automatische frequentie (bij-)regeling.
AFSTANDSBEDIENING Niet alleen satelliettuners maar ook andere apparatuur worden doorgaans draadloos bediend. Een andere benaming voor afstandsbediening is ook "Remote Controle".
AFRTS Armed Forces Television Radio Service. Televisie en radioprogramma's die de Amerikaanse troepen (VS) per satelliet internationaal wordt uitgezonden.
AGC Automatic Gain Control = Automatische regeling van de versterking.
ALBEDO Verhouding van de intensiteit v/d gereflecteerde straling tot de intensiteit v/d opvallende straling.
AM Amplitude Modulatie. Informatieoverdracht via wijziging van de amplitude. De grootte of sterkte van een signaalbron.
ANIK Een serie van Canadese communicatiesatellieten. ANIK 1-3 is een c-, en ku-band satelliet.
ANTENNE Meestal een stuk koper of aluminium dat ethersignaal omzet in een bruikbaar elektrisch signaal. Dit signaal kan b.v. dmv een ontvanger verder worden verwerkt. Draad, staaf- of ferrietantenne, bij microgolven "probe" genoemd.
ANTENNEVERSTERKER Een elektronische schakeling die een te zwak elektrisch antennesignaal versterkt tot een goed bruikbaar niveau voor een ontvanger.
ANTENNEWINST Een maat voor de versterking van een antenne (in dBi). Winst in dB t.o.v. een isotrope straler, die signalen uit alle richtingen ontvangt. Aan het isotrope model wordt een winst van 0 dB toegekend. Bepalend voor de hoogte van de antennewinst zijn de antennediameter d (in m), de frequentie f (in GHz) en het oppervlakterendement n (=60%). GA=10log[n(d.f)²]. De antennewinst is evenredig met het kwadraat v/d frequentie (Gf2) en de antennediameter (G~d²).
APM Attached Pressurised Module, of Ruimtelaboratorium.
APOGEUM Na de lancering komt een satelliet in een zo gunstig mogelijk ellipsvormige (GTO) baan. De ellipsvormige baan heeft als hoogste punt (het Apogeum) zo'n 36000 km. De snelheid van de Satelliet heeft op dit punt een snelheid van 1597 m/sec. Daarna wordt hij weer door de aarde aangetrokken en komt op het PERIGEUM (het punt van de ellipsvormige baan dat het dichtst bij de aarde ligt met z'n 400 km).
ASAP Automated Shipboard Aerological Program.
ASDAR Aircraft to Satellite Date Relay.
ASTON SECA(Mediaguard) CI-MODULE Dit is een insteekmodule volgens de CI-technologie waar weer een smartcard in kan worden gestoken. Aston heeft deze SECA-module ontwikkeld. SECA heeft de Mediaguard coderingen ontwikkeld die o.a. bij Canal+ wordt gebruikt.
ASTRA Inmiddels een 7-tal satellieten geparkeerd op 19.2 gr Oost. Eigendom van de S.E.S uit Luxemburg. Het 2e geostationaire slot van Astra is op 28.2 gr Oost.
ASTRASCHOTEL Een oude benaming die men vroeger gaf aan een vast opgestelde -vaak met een doorsnede van 60 of 80 cm schotel, die op 19.2 gr Oost was uitgericht. Omdat de Astra de eerste was die meerdere (mediumpower) satellieten op dit slot parkeerden, kon er met 1 vaste schotel relatief veel zenders ontvangen worden. Met de kreet Astraschotel vlogen toen de ~setjes over de toonbank.
ATMOSFERISCHE VERLIEZEN Een klein deel van de uitgezonden energie komt daadwerkelijk aan op aarde. Tussen zend- en ontvangstantenne verliest het signaal maar liefst 205dB (in de KU-band) aan sterkte. Binnen de dampkring is een deel van de verliezen te wijten aan elektronenabsorbtie door zuurstofmoleculen en door waterdamp. Door de lagere frequentie in de C-band zijn hier de verliezen wat geringer.
ATTENUATION Dit is de verzwakking van een elektrisch signaal of lichtbron.
ATV Automated Transfer Vehicle Een ATV is een ruimtevoertuig die stuwstof, voedsel en apparatuur aanlevert, b.v. aan het in aanbouw zijnde ISS. Voor de bevoorrading van het ISS vliegt de ATV autonoom na een lancering met een Ariane 5 draagraket. dit gebeurd ongeveer eens per jaar. De motoren van de ATV kunnen ook het ISS weer omhoogstuwen en zo het ruimtestation weer in een optimale baan houden. Na ca 6 maanden keert de ATV volgeladen met afval terug naar aarde. Dit gebeurd in een steile baan zodat het volledig in de atmosfeer zal verbranden.
AV-bus De vroegere DIN-aansluiting op TV's, bedoeld voor videorecorders, satellietontvangers en en/of Hifi-installaties, is inmiddels vervangen voor de scart-bus. De scartconnector is een 21-polige, vrij vierkanten connector.
AZIMUTH De Azimuth wordt uitgedrukt in kompasgraden (in het horizontale vlak) en geeft dus aan in welke richting de satelliet staat. Het spreekt voor zich dat dit voor iedere plaats op de kaart een ander getal zal zijn. Kompas graden 90° zuiver oost, 180° zuiver zuid, 270° west. Voor 19,2° oost (Astra) in Nederland is dit ca 163°. De andere hoek, waar een schotel aan moet voldoen wanneer deze geplaatst wordt, is de Elevatie.
BAIKONUR Een voormalig Sovjet en een huidig Russisch ruimtevaartcentrum in het Zuid-Centrale deel van Kazakstan. Baikonur was een Sovjet codenaam voor het centrum maar de Amerikanen noemden het vaak Tyuratam, naar het spoorwegstation in Tyuratam, de dichtstbijzijnde grote stad, in de provincie Leninsk. Baikonur ligt op de noordelijke oever van de Syrdarya-rivier vlakbij Kzyl-Orda en oostelijk van het Aralmeer. Baikonur Cosmodrome!
BAKENSIGNAAL Dit is een ongemoduleerd identificatiesignaal van een satelliet.
BANDBREEDTE Is een gebied (spectrum) waarbinnen een signaal (elektromagnetische trilling) door een zender/ontvanger goed kan worden verwerkt (doorgelaten wordt). Voor de meeste satellieten is dit een breedte van zo'n 27 MHz. Voor sommige 36 MHz. Een andere benaming is overdrachtscapaciteit.
BASEBAND (Basisband) Wordt bij D2MAC of VideoCrypt aangeboden als basissignaal. Nadat een analoog signaal door de ontvanger is ontvangen en versterkt, kan het verder uitgeplozen worden. D.w.z. het audio eraf zodat er alleen video overblijft (CCIT de-emphasis filtering). (Video ) uitgangssignaal van ca 50 Hz-6 MHz op een monitor zichtbaar.
BDB British Digital Broadcasting. "Kabel" concurrent van BSkyB.
BEAM Bundel of gebied (gericht). Beam-antennes zijn richtantennes. Beam in deze betekenis; verzorgingsgebied van de satelliet op aarde. Zo kunnen er verschillende soorten verzorgingsgebieden zijn, b.v. elliptische of cirkelvormige gebieden. Deze vorm hangt af van de invalsrichting van het signaal, en de openingshoek van de zendantenne. Zo onderscheidt men global-beams, hemisphere-beams, zone-beams en spot-beams.
BELICHTER Zie Feedhorn.
BER Dit staat voor Bit Error Rate(Bitfoutratio), en is het totaal aantal ontvangen digitale pakketjes gedeeld door het totale aantal pakketjes per tijdseenheid. Uiteraard spreken we hier alleen over bij DIGITALE signalen. Fouten t.g.v. bv admosferische storingen. Er zijn twee soorten BER, nl: BER-in en BER-out oftewel voor- of nafoutcorrectie.
B-FRAME Dit is bij MPEG een voorgeschreven manier van digitale beeldopbouw. Bij zo'n "bi-directioneel" frame worden componenten van zowel voorafgaande als komende beelden meegewogen.
BIRD Bijnaam voor een satelliet van de Eutelsat, m.n. de Hot Bird op 13° oost.
BK Breedbandkabel (-net).
BLOK-CONVERTER Microgolf-omzetter, ook wel block-downconverter. Dit onderdeel zet een compleet frequentiebereik om naar een ander. B.v. 10,9...11,7 GHz naar een eerste MF van 950...1750 MHz.
BLOKKEN Bij DVD wordt het beeld bloksgewijs gecodeerd. Als er tijdens de ontvangst hiervan storingen zijn kunnen defecte blokken in het beeld teruggevonden worden.
BNC Bajonet Nut Connector. Dit is een hoogfrequente coaxiale stekerverbinding.
BOLOMETER Meetinstrument om hele kleine warmteverschillen te meten. Er kan hiermee o.a. stralingsenergie gemeten worden van de verschillende componenten van een stralingsspectrum. Wordt o.a. gebruikt in weersatellieten.
CA Cloud Analysis of wolkenanalyse.
CAM Conditional Acces Module wil niets anders zeggen dat het een uitwisselbaar -decodeer en versleutel- gedeelte van een digitale ontvanger is. Dit t.b.v. de onvermijdbare smartcards.
CARRIER Draaggolf; aanduiding voor het hoogfrequente signaal waarop het informatie bevattende signaal wordt gemoduleerd.
CASSEGRAIN (-ANTENNE) De cassegrain is een te vergelijken schotel als de primefocus (van een sterrenkijker ontleende constructie). De LNB wordt middels een hyperbolische hulpreflector aangestraald. Door deze constructie is het rendement verder opgelopen tot wel zo'n 70%.
C-BAND Dit zijn de satellietfrequenties in het gebied 3.7 t/m 4.1 GHz. Door deze lage frequenties moet er een grote schoteldiameter worden gebruikt. Grote schotels hebben een grote openingshoek en c-bandsatellieten zenden met grote footprints. Voor ontvangst van deze signalen is naast een grote schotel ook een geschikte LNB en aanpassingen aan de receiver nodig.
CCIR Comite Consultatif International de Radio, ofwel een internationaal adviescomité voor radio en televisie. CCIR is op haar beurt weer een onderdeel van ITU (Internationale Telecommunicatie-Unie). Deze instelling stelt regels vast voor radio en tv, wijst frequenties toe en registreert alle radiofrequenties. Ook worden gegevens over allerlei aspecten van de telecommunicatie verzameld, er wordt onderzoek gedaan en advies uitgebracht. Deze club is natuurlijk ook verantwoordelijk voor satellietradio en -televisie.
CCITT Comite Consultatif des Telegraf et Telecommunication. Dit is de telecommunicatieafdeling van de ITU.
CDS Climate Date Set, of klimaatgegevens.
CEPT Conference Europeen des Administrations des Postes et Telecommunication, ofwel het comité van de Europese post-, telefonie- en telegrafie directies.
CET Central Europe Time (Centrale Europese Tijd). Engeland (GMT/UCT) +1 uur.
CEST Central Europe Summer Time (Centrale Europese Zomer Tijd). Zomertijd Engeland (GMT/UCT) +1 uur (GMT +2). Ook wel CETDST
CHANNEL Kanaal of frequentiegebied voor een specifieke (radio, TV, telex) uitzending. TV-kanaal is 6 MHz breed, AM radio 15 KHz, FM 300 KHz, Satelliet 27-36 MHz.
CHROMINANTIE Kleurinformatie bij de overdracht van een kleurentelevisiesignaal.als deel van het gedemoduleerde TV-signaal.
CHURNRATE Samengevoegd uit "change and return"! bv.verhuisratio met betrekking op mensen en meubilair. Bijv. een churnrate van 40% geeft aan dat in één jaar 40 van de 100 mensen in het gebied verhuizen.
CIRCULAIRE POLARISATIE Om wederzijdse beïnvloeding en storing te voorkomen, wordt bij deze polarisatie (elektrische vector) het signaal links- dan wel rechtsdraaiend (roterend) gepolariseerd. uitgezonden of ontvangen.
CLAMPING Begrenzende schakeling of limiter, soms het signaal op een zeker niveau vastleggend.
CLARKE Een Engelse ingenieur en auteur Arthur Clarke die in 1945 het idee van satellietzenders publiceerde.
CLARKE BELT Zie ook Geostationaire baan. Gordel of baan om de aarde waarop geostationaire satellieten kunnen worden gesitueerd.
C-MAC Relatief nieuwe overdrachtsnorm voor tv-signalen met grotere bandbreedte (15 MHz), zoals die bij satellieten beschikbaar is (in tegenstelling tot aardse zenders). Bij deze norm worden de afzonderlijke beeldcomponenten gemultiplext. De C staat voor het audiomodulatiesysteem, terwijl MAC staat voor Multipexed Analogue Components.
CMS Centre de Météorologie Spatiale.
CMV Cloud Motion Vectors. Uit de wolkenbewegingen afgeleide windvectoren.
C/N-VERHOUDING Carier to Noise Ratio (ook wel afgekort tot CNR) Dit is een verhouding in dB's tussen het signaal en de (systeem) ruis. Het spreekt voor zich hoe beter de verhouding (ruisgetal F), hoe beter en vaak duurder de apparatuur. Bij analoge signalen dient het ontvangen signaal 12dB hoger te zijn dan het c/n getal, en voor digitale signalen is dit 9dB. Anders gezegd; De verhouding v/d (gewenste) signaalsterkte tot de (ongewenste en onvermijdelijke) aanwezige storende ruiscomponent.
CLUSTER Een groep satellieten op dezelfde nominale baanpositie.
COAX De speciale transportkabel tussen schotel en ontvanger waarbij de binnenader omgeven is door meestal een gevlochten draadmantel als buitengeleider. Om het signaal zo optimaal mogelijk de ontvanger in te krijgen worden er aan weerzijde van deze kabel speciale f-connectoren gebruikt. U dient er voor te zorgen dat de kabel bv. niet geplet of beschadigd wordt, de impedantie (weerstand) zal hierdoor veranderen en de ontvangstkwaliteit zal afnemen. Let ook op de vele uitvoeringen. Voor satelliet ontvangst zijn speciale typen verkrijgbaar. Pas op er is ook veel "rotzooi" verkrijgbaar!
CODERING Gecodeerde pay-tv-programma's worden veelal op deze manier uitgezonden, zodat alleen abonnees naar dit signaal kunnen kijken. In de decoders zal een decodeersleutel aangebracht moeten worden, om beeld en/of geluid te verkrijgen.
COINCIDENTIE Komt veel voor in het voor- en najaar. Dit is , vanuit de ontvangstschotel gezien, het in 1 lijn "zien" van satelliet en de zon. Schotelbezitters vinden dit niet fijn, omdat dit niet alleen spikes veroorzaakt maar soms ook nog ergere schades. Ook de warmte wordt immers teruggekaatst naar het brandpunt van de schotel, en daar bevindt zich ook de LNB.
COMMON INTERFACE Soort ontwerp van digitale ontvangers, waarbij alle software voor de diverse encodering in een CAM wordt ondergebracht. Deze ontvangers zullen voor diverse coderingsvormen geschikt zijn. Fabrikanten kunnen ontvangers d.m.v software naar eigen smaak inrichten. Doordat alle coderingsaangelegenheden in de CAM zijn ondergebracht kan er snel worden omgeschakeld tussen de coderingssystemen. Vroeger moest er voor elk coderingssysteem een aparte ontvanger worden aangeschaft. Zo'n CI kost wel geld en moet bij de aanschafprijs worden opgeteld.
COMPOSITIESIGNAAL "Composite Baseband" Door de satelliettuner gemoduleerd audio/videosignaal. Met dit signaal kan een videoapparaat rechtstreeks via de AV-bus (scart) worden aangestuurd, of indirect via de antenne-ingang, na remodulatie.
CONAX Een Scandinavisch digitale TV coderingsvorm.
CPU Central Processing Unit. Centrale Verwerkings Eenheid (CVE) ook wel genoemd. Dit is bij computers de voornaamste chip (IC).
CROSS-COLOR Dit is de overspraak van het luminantiesignaal (helderheidssignaal) naar het chrominantiesignaal.
CROSS-LUMINANTIE Dit is de overspraak van het chrominantiesignaal (kleursignaal) naar het luminantiesignaal (helderheidssignaal).
CROS POLARISATIE De hoeveelheid van een signaal in een tegenovergestelde polarisatie wordt onderdrukt en wordt cross polarisatie genoemd. Wanneer er een slechte scheiding is tussen de signalen van verschillende polarisaties treed een verlies op van de ontvangstkwaliteit (C/N).
CRV Crew Return Vehicle Dit vaartuig brengt in geval van nood een ISS-bemanning veilig terug naar aarde. ESA en NASA werken op dit moment aan een prototype van de X-38. In augustus 2002 zal een onbemande proefvlucht plaatsvinden. Het is niet ondenkbaar dat in de toekomst een CTV (Crew Transfer Vehicle) een bemanning heen en weer zal vliegen. Voorlopig wordt de Russische Sojoez nog gebruikt als reddingssloep aan het ISS.
CVBS Color-Video-Blanking-Synchronisation. Ook wel Composiet video genoemd. Dit is een compleet signaal (PAL) dat zo op uw TV gezet kan worden door gebruik van een enkel coax-kabeltje
D2-MAC Multiplexed Analogue Components (Digital Multiple Analog Channels), door Frankrijk en Duitsland overeengekomen nieuwe televisienorm voor hoogkwalitatieve beeld- en geluidsoverdracht per satelliet. In Engeland had men de voorkeur voor de C-MAC variant. Is inmiddels een verouderd, en door de digitale technieken achterhaald, systeem. Ten opzichte van de bekende PAL en SECAM systemen gewijzigd overdrachtsysteem, dat naast een betere beeldkwaliteit ook 'n hoge mate van flexibiliteit mogelijk maakt. Zo kunnen meerdere audiokanalen tegelijk worden uitgezonden, plus bv. een meer uitgebreide of nieuwe data- en informatieservice.
D2-MAC DECODER Dit apparaat heeft men nodig, om een in D2-Mac uitgezonden programma op 'n gewone tv te kunnen bekijken en wordt doorgaans via de scart- of AVbus aangesloten.
DAB Digitale Audio Broadcasting.
DATASTREAM Het totale digitale TV signaal incl. geluid ed.
dB Decibel. Logaritmische maat voor de verhouding van twee signalen. Internationale dimensieloze eenheid, bedacht door Alexander Graham Bell, om de verhouding aan te geven tussen 2 elektrische vermogens, spanningen, stromen of geluidsniveaus. 1 Bell (B)= 10 decibel.
dBi Antennewinst ten opzichte van een isotrope (in alle richtingen dezelfde eigenschappen vertonend) straler.
dBm Vermogensverhouding t.o.v. een milliwatt.
DBS (Direct Broadcasting Satellite). Een omroepsatelliet met een hoog zendvermogen (vaak met een spotbeam), die met relatief kleine paraboolantennes te ontvangen zijn.
DBS-BAND Het frequentiegebied in de KU-band tussen 11.75 en 12.5 GHz. Dit gebied is voor broadcastsatellieten.
dBu Spanningsverhouding t.o.v. een microvolt.
dBW Logaritmische vermogensverhouding en geeft de verhouding van een signaal in dB's ten opzichte van 1 W.
DBµV Uitdrukking van veldsterkte bij satellietontvangst. Dit is het het aantal dB's dat groter / kleiner is dan 1µV. Zo wordt een signaal van 1mV uitgedrukt in 60 dBµV.
DCP Data Collection Platform, of data-acquisitieplatform.
DCPRS Data Collection Platform Re-transmission System.
DCS Data Collection System of data-acquisitiesysteem.
DECLINATIEHOEK Dit is de hoek (correctiehoek) tussen de pool-as en satellietantenne. Declinatie betekend neigen. Deze hoek bedraagt aan de evenaar 0° en neemt met de breedtegraad toe. De declinatie tussen de kijkhoek van sterren die op een oneindige afstand staan en de kijkhoek naar de satellieten die op de geostationaire baan staan boven de evenaar. Dit is alleen van belang bij draaibare opstellingen.
DECODER Is een schakeling (descrambler) om versleutelde/verminkte (encoded) signalen weer zichtbaar te maken. Dit kan zowel in- als extern met uw ontvanger verbonden worden.
DE-EMPHASIS Voordat een analoog signaal de zendantenne verlaat is hier een extra ruisonderdrukking aan toe gevoegd. Dit wordt Pre-Emphasis genoemd. Nadat het signaal uw schotel bereikt heeft, en de ontvanger ingaat, wordt dit door de De-Emphasis schakeling getransporteerd. Het kan een beetje vergeleken worden met de "Dolby" schakeling van uw cassettedeck. Bij geringe uitsturing werkt het netwerk als een laag doorlaatfilter met variabele kantelfrequentie, waarvan het 3-dB-punt naar lagere frequenties verschuift.
DE-INTERLASER Dit is een apparaat, om een geïnterlinieerd beeldsignaal (halfbeeld) om te zetten in een progressief, niet geïnterlinieerd beeldsignaal, (volbeeld).
DE-MODULATOR Een schakeling (detector) om het gemoduleerde (informatie bevattende) signaal van de draaggolf te scheiden (de-moduleren).
DEMPER M.a.w. een verzwakker om de eventuele te sterke signalen kleiner te maken voor een goed signaal voor de ontvanger. Meestal worden deze dempers gewoon tussen de coax en de ontvanger opgenomen.
DESCRAMBLER Schakeling om gecodeerde tv-programma's aan de ontvangerkant weer te kunnen decoderen. Dit zijn veelal schakelingen om de programma-aanbieders het mogelijk te maken, om kijkgelden voor de geleverde programma's te kunnen innen .
DFS Deutscher Fernmelde Satelliet. De eerste Duitse communicatiesatelliet, de Kopernikus.
DIËLECTRICUM Dit is de isolatie tussen twee geleiders, variërend van lucht tot diverse kunststoffen. De aard v/d isolatie bepaald de invloed op een elektrisch veld. Teflon of perspex als isolatie maakt ontvangst van circulaire polarisatie in een golfpijp (golfgeleider) mogelijk.
DigiTAG Digital Terrestrial Television Action Group.
DIGITAAL Niet geleidelijk , maar stapsgewijs variabel getransporteerd, uitgezonden of weergegeven signaal, meestal twee (binair) niveaus, een 0 of een 1. Door combinaties zijn er onuitputtelijke mogelijkheden.
Digitale TV Digitale TeleVisie
DIPOOL Symmetrisch geconstrueerde antenne.
DISCRIMINATOR Dit is een schakeling, waarmee uit frequentie- of faseveranderingen amplitudeveranderingen kunnen worden afgeleid.
DISEQC Besturingsinstallatie voor complexe buiteninstallaties, protocol ontwikkeld door Eutelsat en Philips. Dit systeem kan zowel draaibare als multifeed LNB's en een simpele vaste schotelopstelling door 1 kabel besturen d.m.v. pulsen. Dit gebeurd via seriële commando's.
DISH Engelse term voor schotelantenne.
DISPERSAL Door het gebruik van dezelfde frequenties uit diverse hoeken. En het spreiden (zo ver mogelijk uit elkaar) voorkomt men in het gehele gebied storingen. Deze verspreiding wordt Dispersie genoemd.
DITHERING Dispersal of dispersie. Dit is het proces waarbij het satelliet TV signaal over de beschikbare bandbreedte wordt uitgesmeerd/verstrooid, teneinde storing van terrestrische (=aardse) microgolfzenders te voorkomen (energie dispersie).
DOMSAT Domestic Satellite. Benaming van de tv-satellieten van de VS.
DOWNCONVERTER Schakeling die de ingangsfrequentie in het GHz-bereik om naar het MHz-bereik. De kwaliteit van de ontvangstinstallatie hangt grotendeels van het ruisgetal van de downconverter af.
DOWNLINK Zoals het opgestraalde signaal -van zender naar satelliet- UPLINK heet, wordt het retoursignaal -van satelliet naar ontvanger- DOWNLINK genoemd.
DOWNLINK BUDGET Berekening van frequentie, zendvermogen en ontvangstkwaliteit via de satelliet en ontvangstpositie.
DSR Ongecompresseerde radiosignalen wat Digitale Satelliet Radio heet. In tegenstelling van ADR dat wel gecompresseerde signalen kent zal dit geen lang leven meer hebben.
DTC Direct To Car. Satellietradio voor direct-ontvangst.
DTH Direct To Home. (schotelmarkt).
DTO Direct To Office.
DUAL-BAND-LNC Converter voor de frequentiebereiken 10,95...11,75 GHz en 12,5...12,75 GHz. Deze frequentiebereiken worden omgeschakeld d.m.v. de voedingsspanning (14 of 18 V).
DUALFEED Door in een schotel twee i.p.v. één LNB, ongeveer in het brandpunt, te plaatsen kan er zonder dat de schotel draaibaar staat opgesteld van twee orbitale slots ontvangen worden. Een veelgebruikt voorbeeld is Astra 19,2° oost in combinatie met Hot Bird 13° oost gebruikt in een schotel van minimaal 80 cm doorsnede.
DUAL LNB De oude LNB (Low Noise Blockconvertor) dat d.m.v. het omschakelen van het spanningsniveau twee frequentiebanden kon verwerken. Hij werd vooral gebruikt in de combinatie FSS/Telecomband.
DV Digital Video. Dit is de norm die hoofdzakelijk gebruikt wordt bij digitale camera's. Hierbij is er compressie op frame niveau. Hierdoor kan er achteraf nog een montage plaatsvinden. Hierdoor is de transportsnelheid zo hoog dat dit niet geschikt is voor uitzendingen (25Mbps). Hiervoor is de DVB-norm. DV heeft ook de hoogste resolutie 720x576 en heeft een uitstekende kleurweergave.
DVB Digitale Video Broadcasting. Dit is een relatieve nieuwe, en internatioaal erkende, uitzendnorm als uitbreiding op de MPEG-2 norm (TV-,Radio- en Internet Data). Hierdoor kunnen meerdere programma's digitaal in e e n frequentie worden uitgezonden
EACEM European Association of Consumer Manufactures
EAST EAST Easter Island Time (Chile) UTC-06
EBITDA Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization (winst vóór belastingen, rente, afschrijvingen en buitengewone lasten)
EBU European Broadcasting Union. De vereniging van de belangrijkste Europese publieke omroepen.
ECLIPS Zons- of maansverduistering. In dit geval verblijft de satelliet in de schaduw van de aarde waardoor de zonnepanelen geen energie meer kunnen leveren. Als beveiliging of backup dienen de accu's aan boord van de satelliet. Wanneer een satelliet niet zogenaamd "eclipsbeveiligd" is (d.m.v. accu's) valt hij van tijd tot tijd uit.
ECS European Communication Satellite. De eerste ECS satelliet F1 (Flightobject 1) in het 11 GHz-bereik werd op 16 juni 1983 gelanceerd. Deze ECS had 12 transponders met elk een bandbreedte van 82 MHz en kon alleen ontvangen worden met schotels met een diameter van 4 meter of groter.De latere benaming van ECS F1 werd Eutelsat I.
ECT ECT Ecuador Time UTC-05
EDT EDT Eastern Daylight Time (USA) UTC-04 EDT Eastern Daylight Time (Australia) UTC+11
EEST EEST - East European Summer Time EETDST OESZ(german), Eastern Europe Summer Time Eastern Europe Daylight Time Osteuropaeische Sommerzeit (german) UTC+03
EIRP Equivalent/Effectieve Isotropically Radiated Power. dus m.a.w. equivalent gelijkmatig rondom afgestraald vermogen. Het uitzendvermogen van een transponder na het verlaten van de zendschotel, uitgedrukt in dBW t.o.v. 1 Watt als een denkbeeldige, puntvormige stralingsbron.
ELEKTROMAGNETISCH(E) Elektromagnetische trillingen spectrum: Golven die zich met de snelheid van het licht door de ruimte verplaatsen. Het totale gebied van frequenties waarbij deze wijze van voortplanting mogelijk is wordt het elektromagnetisch spectrum genoemd.
| ELF |
Extremely Low Frequencies |
30 Hz - 300 Hz |
| VF |
Voice Frequencies (Audio) |
300 Hz - 3 kHz |
| VLF |
Very Low Frequencies |
3 kHz - 30 kHz |
| LF |
Low Frequencies |
30 kHz - 300 kHz |
| MF |
Medium Frequencies |
300 kHz - 3 MHz |
| HF |
High Frequencies |
3 MHz - 30 MHz |
| VHF |
Very High Frequencies |
30 MHz - 300 MHz |
| UHF |
Ultra High Frequencies |
300 MHz - 3 GHz |
| SHF |
Super High Frequencies |
3 GHz - 30 GHz |
| EHF |
Extremely High Frequencies |
30 GHz - 300 GHz |
| IR |
Infra Red |
300 GHz - 30 THz |
| ZL/UV |
Light & Ultra Violet Light |
30 THz - 300 THz |
ELEVATIE Dit is de hoek die de schotel maakt met het aardoppervlak, horizontaal gezien. Deze hoek wordt, net zoals de Azimuth, in graden uitgedrukt. Oorspronkelijk de hoogte van een ster boven de horizon. Voor astra-ontvangst (19,2° oost) in Nederland is de Elevatie ca 29 graden.
EPG Electronic Programme Guide - Elektronische Programma Gids. Deze wordt samen met het digitale satelliet-signaal meegezonden. Het is een programmagids die op het televisiescherm wordt geprojecteerd, net als bij teletekst. De EPG maakt deel uit van de DVB-norm. Canal+ heeft een eigen EPG alleen te gebruiken met mensen met een Seca-ontvanger. De Duitse kanalen maken het meest van deze optie gebruik. Sommige digitale ontvanger kunnen wel informatie ophalen van een week vooruit, zoals de Echostar.
ERA European Robotic Arm Eén van de drie robotarmen op het ISS. Deze wordt gebruikt voor assemblage van het Russische platform. Later zal deze arm worden gebruikt voor bv onderhoudwerkzaamheden en reparaties aan het ruimtestation. Ook zal het worden gebruikt tijdens experimenten. De arm is 11 meter lang en kan een gewicht van 8000 kg dragen. De Era kan zich als een wandelende tak over het ISS verplaatsen.
ESA European Space Agency, ofwel Europese Ruimtevaart Organisatie. ESA is een consortium van meerdere Europese bedrijven.
EST Eastern Standard Time (USA) UTC-05 Eastern Standard Time (Australia) UTC+10 Eastern Brazil Standard Time UTC-03
ESOC Europese Satelliet Organisatie in Darmstadt
EUROCRYPT Een veelgebruikte coderingsvorm bij D2MAC (M en S varianten). Vooral tussen 5gr Oost en 5 gr West wordt deze vorm veel gebruikt door Scandinavische en Franse zenders.
EUTELSAT European Telecommunication Satellite Organisation, een samenwerkingsverband van de Europese PTT-bedrijven, waaronder KPN.
FARADAY ROTATOR Magnetische (ferriet-) polarisator.
FCC Federal Communications Commission. Hoogste telecommunicatie-instantie van de VS en is verantwoordelijk voor alle vergunningaanvragen en juridische zaken op telecommunicatie-gebied
F-CONNECTOR Een coaxiale connector ontwikkeld voor hoge frequenties zoals bij satellietontvangst. Wordt gebruikt op zowel de ontvanger als op de LNB. Deze connector wordt eenvoudig op de kabel geschroefd waarbij de coaxkern direct de "middenpik" van de connector is (950-2150 MHz).
F/D VERHOUDING Verhouding tussen brandpuntafstand en diameter van een schotel. Ook wel f/D-ratio of focus/diameter-ratio genoemd. Voor een hoog schotelrendement moet de F/D-verhouding niet te klein te zijn. De feedhorn moet een openingshoek hebben, focushoek, dat gelijk is aan de F/D-verhouding van de schotel.
FEEDHORN (Belichter) Omdat bij het terug kaatsen van de signalen in een paraboolantenne niet echt een brandpunt ontstaat, maar een wat grotere vlek, moeten de signalen verder worden gebundeld. Dit verder bundelen van de ontvangen energie wordt, d.m.v. een soort buisje (soort trechter) gekoppeld aan de LNB, verzorgt. Dit "buisje" wordt Feedhorn genoemd. Na doorkomst van de feedhorn komt het signaal in de LNB terecht. Zodoende kunnen de signalen optimaal aan de coaxkabel worden aangeboden . U kunt zich wellicht voorstellen dat bij iedere frequentie en schotelconstructie een andere feedhorn hoort.
FEC Een methode bij digitale transport, fouten te kunnen herstellen, wordt Forward Error Correction genoemd. De Fec werkt wel d.m.v. extra meegezonden correctiebits.
FILTER Een electronische schakeling die niet bruikbare signalen onderdrukt, en de andere juist doorlaat.
FM Frequentie Modulatie, overdracht van informatie door het in overeenstemming daarmee variëren van de frequentie van een draaggolf (carrier).
FOCUSHOEK De openingshoek van de feedhoorn. Wanneer je eigen oog bv de feedhoorn is, en de kijkrichting naar het schoteloppervlak is, is het de bedoeling om een zo groot mogelijk deel van het schoteloppervlak te zien. Hierdoor kan een zo optimaal mogelijk deel van de signalen naar de lnb worden gestuurd.
FOOTPRINT Dit is een soort veldsterkteafdruk (vermogensfluxdichtheid) die een gebied weergeeft op het aardoppervlak waar een transponder met een bepaalde sterkte is te ontvangen. Een superbeam zal een kleinere maar sterkere footprint hebben dan een Widebeam. Met deze techniek kunnen er verschillende plekken op het aardoppervlak worden aangewezen waar een bepaalde satelliet te ontvangen moet zijn. De benaming verwijst naar de gelijkenis met een vingerafdruk.
FRAME (s) Bij analoge, bv PAL/NTSC, signalen wordt -afhankelijk van het aantal Hertz- een beel in 2 keer geschreven. Dit zijn dus 50 of 60 halve beelden. De 2 gedeeltes van het totale beeld, worden frames genoemd. Bij digitale tv wordt het beeld in groepjes (ook frames) geformeerd uitgezonden. Bekende soorten groepjes zijn de B, I, en P-frames.
FREQUENTIE Het aantal periode per seconden. Frequentie f=1/T (T=trillingstijd).
FSS Fixed Satellite Services, ofwel geostationaire satellieten. Dit zijn satellieten, die met dezelfde snelheid en richting als de rotatie van de aarde, op een hoogte van ca. 36.000 km boven de evenaar meebewegen, zodat ze, ten opzichte van de aarde, stilstaan.
FSS-BAND De fss-band is ook een onderdeel van de KU-Band. Het gebied van deze band loopt van 10.7 t/m 11.75 GHz.
FTA Free To Air. Wanneer een zender FTA te ontvangen is betekend dat de programma's niet gecodeerd worden. De uitzendingen zijn dus vrij te ontvangen
GEO-STATIONAIRE BAAN (ClarkeBelt) De geostationaire baan is een denkbeeldige baan op 35786 km hoogte. Iedere plek op deze baan staat t.o.v. de aarde stil. Iedere plek op die denkbeeldige baan heet een slot, een geostationair slot. In de volksmond wordt er vaak gemakshalve over 36000 km gesproken.
GEO-SYNCHROON Satelliet die in dezelfde tijd als de aarde (ca. 24 uur) een volledige baan doorloopt. Dit noemt men: de satelliet is geo-stationair.
GIGA HERTZ GHz. 10 tot de macht 9 Hz. (10.000.000.000)
GLITCH Storende spanningspiek aan de uitgang van een A/D converter (analoge/digitale omzetter) bij verandering van de digitale ingangscode.
GLOBAL BEAM Ook wel widebeam genoemd. Door een satellietzender uitgezonden bundel die een zo groot mogelijk deel van het aardoppervlak bestraalt.
GOLFGELEIDER Een holle geleider of golfpijp van passende afmeting, waarbinnen een elektromagnetische golf van ultra hoge frequentie kan worden getransporteerd.
GOLFLENGTE λ Afstand tussen 2 punten in de voortplantingsrichting die zich in dezelfde bewegingsfase bevinden. λ=v/f (v=voortplantingssnelheid, 300.000km/s, f=frequentie).
GPCP Global Precipitation Project, mondiaal project ter studie van de neerslag.
GPS Global Positioning System. Een systeem waarmee je je eigen positie kunt bepalen op de aardbol. Vooral erg populair in het maritieme vak, bij bergsport en in het beroepsgoederenvervoer. Een netwerk van ca. 21 satellieten, die op een hoogte van ongeveer 20000 km om de aarde draaien. De omlooptijd van iedere satelliet is 12 uur. Deze satellieten zenden continu signalen uit die door de ontvanger worden opgepikt. Doordat de ontvanger telkens het signaal van 4 satellieten vergelijkt, kan hij zeer nauwkeurig de positie op het aardoppervlak bepalen. (10 tot 15 m.). De ontvangstfrequentie van de GPS satellieten is 1,57542 GHz en kan met een kleine kruisdipool goed ontvangen worden.
GREGORIAAN De gregoriaan is een aangepaste offsetschotel waarbij een elliptische hulpreflector het brandpunt verlengt, waardoor een beter feedrendement wordt bereikt. Het rendement kan wel een 80% bereiken.
GSLV Geosynchronous Satellite Launch Vihicle Methode om vanuit een speciaal daarvoor bestemd vliegtuig satellieten te lanceren. De GSLV kan 2-ton aan vracht op een hoogte van 36.000 km brengen. Zoals bekent draait op deze afstand een satelliet net zo snel als de aarde zodat de satelliet op dezelfde plek blijft uitzenden.
GTO Geostationairy Orbit (Geostationaire baan )
GTS Global Telecommunication System. Zoals de naam al doet vermoeden, is het een wereldomspannend communicatienetwerk van de World Meteorological Organisation (WMO).
GT VERHOUDING Dit is een kwaliteisconstante tussen G (gain) en T (temperatuur). Dit is in een formule terug te vinden. GT=Gs-10 log (T a + T inc) in dBk. Gs=schotelgain Ta=equivalente ruistemperatuur v/d schotel Tinc= equivalente ruistemperatuur v/d ontvangstinrichting
HD-MAC Een Europees systeem voor high definition television (hoge definitie tv). HD-MAC is downwardcompatibel met D2-MAC.
HDTV High Definition Television. TV met hoog oplossend vermogen. Door verdubbeling van, zowel verticaal (1250 lijnen) als horizontaal wordt het aantal beeldpunten per beeld vergroot tot 480.000. Deze beelden zijn daardoor scherper en detailrijker en zijn groter dan bij "normale" tv's. Het beeld heeft het formaat 16:9 i.p.v. 4:3 en is hierdoor te vergelijken met een bioscoopbeeld.
HELICAL ANTENNE Spiraalvormige antenne.
HEMT Dit staat voor High Electron Mobility Transistor. Het grootste kenmerk van deze transistortechniek is een zeer geringe ruis.
HERTZ Hz. Internationale eenheid voor frequentie. Een steeds herhalend verschijnsel met een periode van een seconde heeft een frequentie van een Hertz.
HIGH-BAND Frequentiegebied tussen 11.7-12.75 GHz.
HOME BOX OFFICE Amerikaanse organisatie voor distributie van o.a. bioscoopfilms, tegen betaling beschikbaar voor kabelabonnees.
HOME-FREQUENTIE Home-Frequentie is de thuisfrequentie (transponder) van een digitale operator. Vanuit deze frequentie worden allerlei zaken zoals de plaats van evt andere transponders en EPG gegevens.
HOORNSTRALER Ook wel feed, bundelt de door de schotel gereflecteerde signalen en leidt deze naar de LNC of de daarvoor gemonteerde polarisator.
HOT BIRD Een cluster van inmiddels 3 Eutelsat satellieten op 13° oost. Deze naam werd verzonnen om wat tegengas te kunnen geven aan de ASTRA op 19.2° oost. Ook zijn deze satellieten wat sterker dan de oude Eutelsat's.
HPA High Power Amplifier ofwel krachtversterker.
I-Q DEMODULATIE Na versterking van het oorspronkelijke digitale signaal vindt de demodulatie plaats. Dit is het terugwinnen van het oorspronkelijke signaal. Bij digitale ontvangst wordt er tevens gebruik gemaakt van twee draaggolven die onderling in fase verschillen. De I-informatie en de Q-informatie draaggolf.
IC Integrated Circuit. Een elektronische schakeling met halfgeleiders (transistoren) in uiterst compacte vorm (chip).
IDCS International Data Collection System om meteorologische gegevens te verzamelen.
IF IF wordt ook wel MF (Midden Frequent) genoemd. Dit is de vaste frequentie van een ontvanger alwaar het signaal wordt versterkt en gedemoduleerd.
I-FRAME Een voor MPEG2 voorgeschreven manier van digitale beeldopbouw. Het i-frame beval alle informatie uit het beeld. Andere frames zoals b- en p-frames bevatten een beperkte informatie.
INC Intelsat New Company. Een nieuw opgericht bedrijf van de Intelsat organisatie, dat onder Nederlands gezag werkt.
INCLINATIE De hoek tussen het baanvlak van een satelliet en het evenaar/equatorvlak van de aarde.
INDUSTRIE-BAND Frequentiegebied tussen 10.7 en 10.95 GHz. De frequenties waar opeens de Astra 1 gebruik van maakte.
INTELSAT International Telecommunication Satellite Organisation. Ook de door deze organisatie gebruikte satellietsysteem voeren dezelfde naam. Deze satellieten zijn veelal bestemd voor telecommunicatiedoeleinden maar ook tv-programma's voor communicatie over de gehele wereld.
IRIDIUM Het wereldomvattende telecommunicatiesysteem van Motorola. Een systeem van een 66-tal satellieten waardoor het mogelijk wordt om met draagbare telefoons wereldwijde communicatie te plegen. Hierdoor is men niet meer afhankelijk van onze PTT.
ISCCP International Satellite Cloud Climatology Project ter bestudering van wolken en klimaat.
ISP Internet Service Provider
ISRO Indian Space Research Organisation. Ruimmtevaartorganisatie van India.
ISS ISS (International Space Station) Dit station heeft later de naam Alpha gekregen. Het is tot nu toe het grootste in aanbouw zijnde ruimte object dat ooit gebouwd is. In 2006 zal de bouw van het ISS klaar zijn.
ITC Independent Television Commission
ITU International Telecommunication Union.
J17 J17 is één van de de-emphasis normen waarmee het analoge geluid gecorrigeerd wordt. Andere normen zijn bv Wegener/Panda (bij Technisat TMSP), 50uS of 75uS
KA-BAND Frequentiegebied tussen 18.3 en 21.2 GHz.
KELVIN Internationale standaard voor temperatuur (K). Het absolute 0-punt is 0° K = -273° C, de temperatuur dat geen enkel molecuul leeft/beweegt.
KU-BAND Frequentiegebied tussen 10.7 en 18 GHz tbv satellietcommunicatie.
KOP Een algemene kreet voor LNB(F), oftewel de "kop van de schotel".
KWALITEIT Verhouding van de antennewinst G van een antenne tot de ruistemperatuur T van de bijbehorende converter. Hoe hoger de G/T-verhouding, des te beter de ontvangstkwaliteit.
L-BAND Frequentiegebied tussen 1.55 en 1.9 GHz.
LEO Low earth orbit
LNA Low Nois Amplifier. Een ruisarme (voor-) versterker waarin hoofdzakelijk gallium-arsenide transistoren worden gebruikt. De ruistemperatuur in deze wordt in Kelvin (K) opgegeven. Een LNA is er voornamelijk voor ontvangst in de C-band. Voor de Ku-band wordt in de meeste gevallen LNC's gebruikt.
LNB/LNC Low Noise Blockconvertor (ook wel downconverter) is een stukje elektronica dat de ontvangen frequenties (12 GHz) omzet, met mindere verliezen, naar meer bruikbare frequenties (950-2150 MHz) op de coax. De LNB hangt dan ook in het "brandpunt" van de schotel.
LNBF Dit is een LNB maar dan met aangebouwde feedhorn en polarisatie keuze. De LNBF heeft 2 antennes (1 voor horizontaal ontvangst en 1 voor vertikaal ontvangst), waardoor een losse polarizer overbodig is. De keuze of er verticaal of horizontaal ontvangen moet worden, wordt d.m.v. een spanning gekozen (13/18V).
LOF Dit staat voor Local Oscillator Frequentie. De frequentie v/d oscillator in de LNC omlaag mixen naar de eerste middenfrequentie.
LO Local Oscilator. Dit is ook een onderdeel dat verpakt wordt in de LNB(F). Dit is het vaste frequentieblok om de frequentie naar beneden te transformeren. De LO wordt van de ontvangstfrequentie afgetrokken.
LOW-BAND Frequentiegebied tussen 10.7-11.7 GHz
LUMINANTIE Dit is het deel van het videosignaal dat de helderheidinformatie bevat. Dit is eigenlijk het belangrijkste signaal. Belangrijker nog dan de Chrominantie (kleurinformatie).
LUXCRYPT Luxcrypt was een coderingsvorm die door RTL 4, RTL 5, SBS 6 en Veronica werd gebruikt toen zij nog in analoge vorm uitzonden.
MAC Multiple Analog Components is de precieze benaming van deze afkorting. Dit is "de andere" manier van transport van tv beelden. De inmiddels meest bekende vorm is D2MAC en stamt uit begin 80-er jaren. D2MAC zou later HDMAC (bandbreedte 12 MHz) en HDTV worden, maar dit wil vooralsnog niet lukken. Sterker nog, het hele MAC gebeuren is inmiddels door DVB achterhaald.
MAIN profile@MAIN LEVEL Is een kwaliteitscriterium voor digitale beeldoverdracht. Digitale uitzendingsniveau dat door bijna elke zender wordt gebruikt. Dit is onderdeel van MPEG2- en DVB-normen.
MAGNETISCHE POLARIZER De magnetische / ferriet polarizer heeft als taak de gewenste signalen door te laten, en de ongewenste niet. Omdat bij de meeste satellieten gepolariseerd wordt uitgezonden (horizontaal, verticaal of circulair), om ruimte te besparen, kunnen er op 1 frequentie 2 signalen worden uitgezonden. De keuze van horizontaal of verticaal ontvangst wordt bij een magnetische polarizer gemaakt om variabele stroom door een spoel te laten vloeien. Zo kan er traploos afgeregeld worden en naar een spikevrij beeld gekeken worden.
MARCONI-SYSTEEM LNC waarbij de polarisatierichting via de voedingsspanning wordt omgeschakeld. Verticale polarisatie: 14,5 V en horizontale polarisatie: 17,0 V.
MCPC Multiple Carrier Per Channel Elk station met signaal middels "eigen" uplink naar satelliet, waarna het in een pakket samen met andere stations op e e n kanaal middels een downlink naar uw ontvanger wordt gestuurd.
MDD Meteorological Data Distribution.
MECHANISCHE POLARIZER Bij de mechanische polarizer wordt de verdraaiing verkregen om de antennes te kantelen. Hierbij zijn de verliezen wat beperkter dan bij de magnetische polarizer. De mechaniek heeft wel meer last van vocht en temperatuur.
MEDIAHIGHWAY Dit is een API of Aplication Program Interface, dat in een digitale ontvanger aanwezig is, en handelt interactieve zaken af zoals pay-tv. Ook kunnen er spelletjes via de satelliet worden binnen gehaald. MediaHighWay werkt samen met Mediaguard codering.
MEDIUM-POWER-SATELLIET Satellietsysteem met een zendvermogen van max. 100 W per transponder.
MESHSCHOTEL De meshschotel is een schotel voorzien van gaten in het oppervlak. Het voordeel van deze schotel is dat u er doorheen kijken kan en minder windlast heeft. Het nadeel is dat er ook een percentage aan signalen doorheen gaat en dus verlies is.
MHEG-5 Compressiemethode voor grafische aangelegenheden voor DVB-ontvangers. (www.MHEG5.com)
MHP Multi Home Platform. Een onderdeel van DVB. |